Gotowe do odsłuchuTyrawa Wołoska
Wokół Tyrawy — drewno, góry i opowieści · Wokół Tyrawy
Punkt 1 z 9 · 01:16 audio · Architektura
Transkrypcja
Zatrzymałeś się w Tyrawie Wołoskiej. To wieś nad rzeką Tyrawką, przy drodze krajowej numer dwadzieścia osiem, siedziba gminy. Stąd ruszasz w trasę po okolicy. Będzie drewno, czyli cerkwie i kościoły. Będą góry, czyli serpentyny Gór Słonnych. I będzie sól.
Najstarsza wzmianka o tym miejscu pochodzi z tysiąc czterysta drugiego roku. Wieś nazywa się w niej Tyravia minori. Trzydzieści dwa lata później pojawia się nazwa Thyrawa Walaska, czyli Wołoska.
Na początku piętnastego wieku właścicielem był Mikołaj Czeszyk, sędzia sanocki. Pisał się „z Tyrawy”. Jego potomkowie trzymali też Rozpucie i Hołuczków. Do obu wsi dziś dojedziesz.
Tyrawa była kiedyś miastem. Prawa miejskie wzmiankowano w tysiąc siedemset siódmym roku. Kiedy je straciła, zapisy podają różnie.
Ciekawostka na drogę. Tyrawa nie jest jedna. Ta, w której jesteś, to dawna Tyrawa Mała. Była jeszcze Tyrawa Królewska, zwana też Wielką. To dzisiejszy Mrzygłód. Tyrawa Solna była prawdopodobnie jego dzielnicą. Tam, nad Sanem, skończysz tę trasę.
Jedź na północny wschód, do Rozpucia. To niecałe cztery kilometry, około sześciu minut jazdy. Następny postój to miejsce, w którym stała cerkiew.
O tym punkcie
Tyrawa Wołoska leży nad rzeką Tyrawką, przy drodze krajowej nr 28, i jest siedzibą gminy. Pierwsza wzmianka, o Tyravia minori, pochodzi z 1402 roku, a nazwa Thyrawa Walaska pojawia się w 1434. Na początku XV wieku wieś należała do Mikołaja Czeszyka herbu Ossoria, sędziego sanockiego, który pisał się „z Tyrawy”. Jego potomkowie, m.in. Tyrawscy, mieli też Hołuczków i Rozpucie, przez które prowadzi ta trasa.
Tyrawa była miastem. Pierwsza wzmianka o prawach miejskich pochodzi z 1707 roku, z czasów, gdy była własnością Urbańskich z Urbanic. Datę utraty praw zapisy podają różnie: przed 1876 albo około 1880 roku.
Parafia prawosławna wzmiankowana jest w 1507 roku, rzymskokatolicką według jednego z zapisów utworzono w 1546 roku. Kościół św. Mikołaja konsekrowano w 1745 roku; przy nim stoją dzwonnica z 1. połowy XIX wieku i kaplica grobowa Krajewskich z 1831. Murowaną cerkiew greckokatolicką św. Paraskewy zbudowano w 1900 roku, zburzono w 1948. W 1944 roku Tyrawę zajęły wojska radzieckie, a 29 kwietnia 1945 miasteczko spalono.
Nazwa ma trzy odmiany. Tyrawa Wołoska to dawna Tyrawa Mała; Tyrawą Królewską albo Wielką nazywano dzisiejszy Mrzygłód, a Tyrawa Solna była prawdopodobnie jego dzielnicą. Trasa kończy się właśnie tam.
Dalej: na północny wschód, ok. 3,7 km do Rozpucia.

Tyrawa Wołoska
Wokół Tyrawy — drewno, góry i opowieści · Punkt 1 z 9