Gotowe do odsłuchuPoczątek ścieżki (stacje 1–2)
Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim · Mazowieckie
Punkt 2 z 9 · 04:47 audio · Tematyczny
Transkrypcja
Stoisz przy stacji drugiej Ścieżki Ryszarda Kapuścińskiego. Jej początek, stacja pierwsza, został za tobą, przy Wawelskiej. Gdzie dokładnie zaczyna się ścieżka, źródła zresztą podają różnie.
Jeśli szedłeś od Wawelskiej, mijałeś stację pierwszą. W chodniku leży tam tabliczka z planem. Gdy sprawdzaliśmy trasę jesienią dwa tysiące dwudziestego szóstego roku, wciąż tam była. Plan pokazuje stacje od pierwszej do czwartej, a pierwsza jest na nim oznaczona jako „tu jesteś”.
W nawierzchni ścieżki są też „mikromapki”. Pozwalają ustalić, gdzie jesteś wobec najbliższych punktów. Wszystkie zorientowano zgodnie z kierunkiem północy.
To jedyna mapa, której nie trzeba składać i której nie da się zgubić. Narrator sprawdzał jedno i drugie.
Teraz panel stacji drugiej, ten od strony Wawelskiej. Jego pierwsze zdanie brzmi: „O każdej drodze lubię myśleć, że jest ona drogą bez końca, że biegnie dookoła świata.” Dalej panel mówi o Pińsku i o tym, że z małego miasta można było łódką opłynąć cały świat. Do Pińska wrócimy za dwa punkty.
Stąd idziemy do drewnianego domku fińskiego przy ulicy Leszowej. To około stu metrów w linii prostej na południowy zachód, alejkami trochę dalej. Przewodnik nie zatrzymuje się przy każdej z czternastu stacji ścieżki, więc niektóre miniesz bez słowa. Możesz już ruszać. Opowiem po drodze, skąd ta ścieżka się wzięła.
Pamiętasz „Spacer poranny” z poprzedniego punktu? Ten esej przeczytały władze Ochoty i z tej lektury wziął się pomysł ścieżki.
Potem był konkurs. Ogłoszono go w Bibliotece Narodowej, na finisażu wystawy fotografii Kapuścińskiego. Działo się to w dwa tysiące ósmym roku. Zadanie brzmiało tak: zaproponować „znak w przestrzeni”. Taki, który nawiąże do pisarza i jego twórczości, a przy tym wpisze się w krajobraz Pola Mokotowskiego. Prace przyjmowano do piętnastego października. Za pierwsze miejsce czekało piętnaście tysięcy złotych, za drugie dziesięć, za trzecie pięć.
Wygrał zespół Knockoutdesign. Cztery projektantki: Marta Florkowska-Dwojak, Magdalena Juszczak, Dorota Kabała i Maya Ober. Pracowały z grafikiem Marianem Misiakiem, projektantem pisma i badaczem, współautorem książki o historii polskiej typografii.
Założenia merytoryczne opracował redaktor Marek Miller, kierownik Laboratorium Reportażu w Instytucie Dziennikarstwa Uniwersytetu Warszawskiego. Przy treści współpracowały Alicja Kapuścińska, żona pisarza, i Bożena Dudko. Ścieżkę wykonała i sfinansowała dzielnica Ochota, razem z Biblioteką Narodową, Fundacją BęcZmiana i Instytutem Dziennikarstwa. Projekt zrealizowano w dwa tysiące dziesiątym roku.
Myśl projektu jest prosta. Spacer tą ścieżką to spacer między wierszami jego książek. Chodzenie ma być jak czytanie. Dlatego linijki cytatów to białe betonowe wersy ze stalowymi literami, po polsku i po angielsku. W każdym punkcie układają się inaczej, zależnie od cytatu i od miejsca. Punktów jest czternaście.
Cała ścieżka ma około dwóch kilometrów. Jeden z opisów uczciwie przyznaje, że nie zawsze wiedzie przez najładniejsze fragmenty Pola Mokotowskiego. Tuż po otwarciu część trasy biegła wzdłuż blaszanego płotu, a na rozdrożach trudno było się zorientować, w którą stronę iść dalej. Dlatego te mikromapki pod nogami naprawdę się przydają.
Trasy nie wymyślono przy biurku. Marta Florkowska-Dwojak mówiła, że miejsca punktów były ustalone od początku, bo tędy Kapuściński naprawdę spacerował. Belki z cytatami ustawiono tak, żeby nie tworzyły chodnika i żeby nikt po nich nie deptał. Taki był wymóg Alicji Kapuścińskiej. Jeśli więc kusi cię przejść po wersach jak po kładce, odpuść.
Dwa punkty wyglądają inaczej. To smukłe, pionowe moduły ze stali i szkła, z tytułami książek, cytatami i mapami krajów, o których pisał. A przy wejściach do parku projekt przewidywał tablice z mapą całej ścieżki, także w wersji dla osób niewidomych.
Najciekawsze jest to, czego tu nie ma. Projektantki napisały, że nie dodały żadnych komentarzy o Kapuścińskim i jego twórczości. W tej roli użyły jego własnych słów i fotografii. Nikt tu nie tłumaczy, co pisarz miał na myśli. Czytasz go sam, idąc.
Beton i stal też się starzeją. W grudniu dwa tysiące dwudziestego pierwszego roku zapowiedziano remont. Miano wymienić grafiki, oczyścić i pomalować stal we wszystkich punktach, zmyć z betonu trawę i graffiti. Miano też z powrotem zamontować wyrwaną tablicę dla niewidomych.
Kieruj się na południowy zachód, w stronę ulicy Leszowej. Tam zobaczysz dwa drewniane domki fińskie.
O tym punkcie
Ścieżkę Ryszarda Kapuścińskiego zainspirował esej „Spacer poranny” (o nim więcej w punkcie 1): jego lektura skłoniła władze Ochoty do stworzenia ścieżki. Ścieżka ma około 2 km i, jak zauważa jeden z opisów, nie zawsze wiedzie przez najładniejsze fragmenty Pola Mokotowskiego.
Konkurs ogłoszono w 2008 roku na finisażu wystawy fotografii Kapuścińskiego „Twarze-furtki” w Bibliotece Narodowej. Zadanie: „znak w przestrzeni”, który nawiąże do pisarza i jego twórczości i wpisze się w krajobraz Pola Mokotowskiego. Prace przyjmowano do 15 października, nagrody wynosiły 15, 10 i 5 tys. zł.
Wygrał zespół Knockoutdesign (Marta Florkowska-Dwojak, Magdalena Juszczak, Dorota Kabała, Maya Ober) z grafikiem Marianem Misiakiem, projektantem pisma i współautorem książki o historii polskiej typografii. Założenia merytoryczne opracował red. Marek Miller z Laboratorium Reportażu ID UW; współpracowały Alicja Kapuścińska i Bożena Dudko. Ścieżkę wykonała i sfinansowała Rada i Zarząd Dzielnicy Ochota we współpracy z Biblioteką Narodową, Fundacją BęcZmiana i Instytutem Dziennikarstwa UW; projekt zrealizowano w 2010 roku.
Ścieżka to „spacer między wierszami”: 14 punktów, w których cytaty po polsku i angielsku tworzą białe betonowe wersy ze stalowymi literami. Dwa punkty to pionowe moduły ze stali i szkła. W nawierzchni leżą „mikromapki” zorientowane zgodnie z kierunkiem północy. Stacja 1, początek ścieżki, stoi przy Wawelskiej, przed stacją 2; w chodniku przy stacji 1 tabliczka z planem pokazuje stacje 1–4, a stacja 1 jest na niej oznaczona jako „tu jesteś” (w listopadzie 2026 nadal leżała na miejscu). Projekt z 2010 roku przewidywał przy wejściach do parku tablice z mapą całej ścieżki, także dla niewidomych. Belki ustawiono tak, by nikt po nich nie deptał – to wymóg Alicji Kapuścińskiej. Projektantki nie dodały komentarzy, użyły słów i fotografii pisarza.
Panel stacji 2 od strony ul. Wawelskiej: „O każdej drodze lubię myśleć, że jest ona drogą bez końca, że biegnie dookoła świata.” W grudniu 2021 roku zapowiedziano remont: nowe grafiki, malowanie stali, czyszczenie betonu i ponowny montaż wyrwanej tablicy dla niewidomych.
Dalej: drewniany domek fiński przy ul. Leszowej, ok. 100 m w linii prostej na południowy zachód, alejkami trochę dalej. Przewodnik nie zatrzymuje się przy każdej z 14 stacji ścieżki.
Następny punkt
Domek fiński przy Leszowej
— dalej · 05:03 audio
Przejdź do następnego punktuPunkty na trasie

Początek ścieżki (stacje 1–2)
Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim · Punkt 2 z 9