Gotowe do odsłuchuU progu Gór Słonnych
Tyrawa Wołoska — pamięć miejsca · Tyrawa Wołoska
Punkt 7 z 8 · 01:41 audio · Historia
Transkrypcja
Od historii przejdźmy do przyrody. Gmina Tyrawa Wołoska jest jedną z gmin, na których terenie leży Park Krajobrazowy Gór Słonnych. Park utworzono w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku. Obejmuje pasma Gór Słonnych i Chwaniowa. Pamiętasz Chwaniów? Na jego stokach ma swoje źródła Tyrawka.
Ponad siedemdziesiąt trzy procent parku zajmują lasy. Przeważa w nich naturalna buczyna karpacka, z domieszką jodły i grabu. Roślin naczyniowych naliczono tu około dziewięciuset gatunków.
W Górach Słonnych w okresie lęgowym gniazduje kilka par orła przedniego i około czterdziestu par orlika krzykliwego. Żyje tam też bocian czarny. Z większych drapieżników są tam niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra.
A teraz ciekawostka, którą warto zabrać do domu. Skąd nazwa Góry Słonne? Od słonych źródeł. Od średniowiecza warzono z nich sól, a jedno źródło mówi nawet o epoce brązu. Współczesna analiza wody z jednej ze starych kopanek koło Tyrawy Solnej wykazała nawet jedenaście procent soli. To ta sama Tyrawa Solna, trzecia z naszych Tyraw.
Nie musisz sprawdzać tego na języku. Narrator ufa analizom.
Przez te góry biegnie też droga krajowa numer dwadzieścia osiem. Na przełęczy Przysłup tworzy jedne z najdłuższych serpentyn w Polsce. Zbudowały ją władze austriackie, w połowie dziewiętnastego wieku.
Idź teraz na północny zachód, z powrotem przez centrum wsi. Miniesz cerkwisko i dawny rynek, a potem pójdziesz jeszcze około trzystu metrów na północ. Do ostatniego punktu, galerii Quo Vadis, masz około kilometra i dwustu metrów, mniej więcej dziewiętnaście minut. To ogród przy prywatnym domu.
O tym punkcie
Park Krajobrazowy Gór Słonnych utworzono w 1992 roku. Leży na terenie gmin Lesko, Olszanica, Sanok, Tyrawa Wołoska i Ustrzyki Dolne oraz miast Sanok i Ustrzyki Dolne i obejmuje pasma Gór Słonnych i Chwaniowa. W 1996 roku powiększono go z 38 096 do 51 392 ha, a w 2004 roku do 56 032 ha; to samo źródło podaje jako obecną powierzchnię 56 188 ha.
Ponad 73% obszaru parku zajmują lasy, głównie naturalne buczyny karpackie z domieszką jodły i grabu. Szata roślinna liczy około 900 gatunków roślin naczyniowych. W parku jest 9 rezerwatów o łącznej powierzchni 1427,61 ha; największe to „Chwaniów”, „Nad Trzciańcem” i „Na Oratyku”. Góry objęte są dwoma obszarami Natura 2000: „Góry Słonne” (PLB180003) i „Ostoja Góry Słonne” (PLH180013).
W Górach Słonnych w okresie lęgowym gniazduje kilka par orła przedniego, 40–60 par puszczyka uralskiego i około 40 par orlika krzykliwego; żyje tam też bocian czarny. Z większych drapieżników w Górach Słonnych żyją niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra.
Nazwa gór pochodzi od słonych źródeł, z których od średniowiecza warzono sól. Analiza wody z jednej ze starych kopanek koło Tyrawy Solnej wykazała do 11% soli. Droga krajowa nr 28 pokonuje Góry Słonne przez przełęcz Przysłup jednymi z najdłuższych serpentyn w Polsce.
Dalej: na północny zachód, z powrotem przez centrum, obok cerkwiska i dawnego rynku, ok. 1,2 km (ok. 19 min) do galerii Quo Vadis, ok. 300 m na północ od dawnego rynku (prywatna posesja).

U progu Gór Słonnych
Tyrawa Wołoska — pamięć miejsca · Punkt 7 z 8