U progu Gór Słonnych
Punkt audio z trasy „Tyrawa Wołoska — pamięć miejsca”
Park Krajobrazowy Gór Słonnych utworzono w 1992 roku. Leży na terenie gmin Lesko, Olszanica, Sanok, Tyrawa Wołoska i Ustrzyki Dolne oraz miast Sanok i Ustrzyki Dolne i obejmuje pasma Gór Słonnych i Chwaniowa. W 1996 roku powiększono go z 38 096 do 51 392 ha, a w 2004 roku do 56 032 ha; to samo źródło podaje jako obecną powierzchnię 56 188 ha. Ponad 73% obszaru parku zajmują lasy, głównie naturalne buczyny karpackie z domieszką jodły i grabu. Szata roślinna liczy około 900 gatunków roślin naczyniowych. W parku jest 9 rezerwatów o łącznej powierzchni 1427,61 ha; największe to „Chwaniów”, „Nad Trzciańcem” i „Na Oratyku”. Góry objęte są dwoma obszarami Natura 2000: „Góry Słonne” (PLB180003) i „Ostoja Góry Słonne” (PLH180013). W Górach Słonnych w okresie lęgowym gniazduje kilka par orła przedniego, 40–60 par puszczyka uralskiego i około 40 par orlika krzykliwego; żyje tam też bocian czarny. Z większych drapieżników w Górach Słonnych żyją niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra. Nazwa gór pochodzi od słonych źródeł, z których od średniowiecza warzono sól. Analiza wody z jednej ze starych kopanek koło Tyrawy Solnej wykazała do 11% soli. Droga krajowa nr 28 pokonuje Góry Słonne przez przełęcz Przysłup jednymi z najdłuższych serpentyn w Polsce. Dalej: na północny zachód, z powrotem przez centrum, obok cerkwiska i dawnego rynku, ok. 1,2 km (ok. 19 min) do galerii Quo Vadis, ok. 300 m na północ od dawnego rynku (prywatna posesja).
Tyrawa Wołoska — pamięć miejsca
Punkt 7 z 8 · 61 min cała trasa
Następny punkt: Quo Vadis
O tym miejscu
Park Krajobrazowy Gór Słonnych utworzono w 1992 roku. Leży na terenie gmin Lesko, Olszanica, Sanok, Tyrawa Wołoska i Ustrzyki Dolne oraz miast Sanok i Ustrzyki Dolne i obejmuje pasma Gór Słonnych i Chwaniowa. W 1996 roku powiększono go z 38 096 do 51 392 ha, a w 2004 roku do 56 032 ha; to samo źródło podaje jako obecną powierzchnię 56 188 ha.
Ponad 73% obszaru parku zajmują lasy, głównie naturalne buczyny karpackie z domieszką jodły i grabu. Szata roślinna liczy około 900 gatunków roślin naczyniowych. W parku jest 9 rezerwatów o łącznej powierzchni 1427,61 ha; największe to „Chwaniów”, „Nad Trzciańcem” i „Na Oratyku”. Góry objęte są dwoma obszarami Natura 2000: „Góry Słonne” (PLB180003) i „Ostoja Góry Słonne” (PLH180013).
W Górach Słonnych w okresie lęgowym gniazduje kilka par orła przedniego, 40–60 par puszczyka uralskiego i około 40 par orlika krzykliwego; żyje tam też bocian czarny. Z większych drapieżników w Górach Słonnych żyją niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra.
Nazwa gór pochodzi od słonych źródeł, z których od średniowiecza warzono sól. Analiza wody z jednej ze starych kopanek koło Tyrawy Solnej wykazała do 11% soli. Droga krajowa nr 28 pokonuje Góry Słonne przez przełęcz Przysłup jednymi z najdłuższych serpentyn w Polsce.
Dalej: na północny zachód, z powrotem przez centrum, obok cerkwiska i dawnego rynku, ok. 1,2 km (ok. 19 min) do galerii Quo Vadis, ok. 300 m na północ od dawnego rynku (prywatna posesja).
Źródła
- Wikipedia (pl): „Park Krajobrazowy Gór Słonnych”, wersja 80349585 z 2026-08-06Strona internetowa · s. / sygn.: infobox; wstęp; sekcja Flora; sekcja Rezerwaty
- Wikipedia (pl): „Góry Słonne”, wersja 80018084 z 2026-06-18Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Flora; sekcja Przyroda; sekcja Fauna; sekcja Toponimia; sekcja Zagospodarowanie
- Wikipedia (pl): „Tyrawa Solna”, wersja 80923369 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
- Outsider Environments Europe: Bogusława Iwanoskiego, Quo Vadis (2016)Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
- Wikipedia (pl): „Tyrawka”, wersja 69962021 z 2023-03-26Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
Transkrypcja
Od historii przejdźmy do przyrody. Gmina Tyrawa Wołoska jest jedną z gmin, na których terenie leży Park Krajobrazowy Gór Słonnych. Park utworzono w tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiątym drugim roku. Obejmuje pasma Gór Słonnych i Chwaniowa. Pamiętasz Chwaniów? Na jego stokach ma swoje źródła Tyrawka.
Ponad siedemdziesiąt trzy procent parku zajmują lasy. Przeważa w nich naturalna buczyna karpacka, z domieszką jodły i grabu. Roślin naczyniowych naliczono tu około dziewięciuset gatunków.
W Górach Słonnych w okresie lęgowym gniazduje kilka par orła przedniego i około czterdziestu par orlika krzykliwego. Żyje tam też bocian czarny. Z większych drapieżników są tam niedźwiedź brunatny, ryś, wilk i wydra.
A teraz ciekawostka, którą warto zabrać do domu. Skąd nazwa Góry Słonne? Od słonych źródeł. Od średniowiecza warzono z nich sól, a jedno źródło mówi nawet o epoce brązu. Współczesna analiza wody z jednej ze starych kopanek koło Tyrawy Solnej wykazała nawet jedenaście procent soli. To ta sama Tyrawa Solna, trzecia z naszych Tyraw.
Nie musisz sprawdzać tego na języku. Narrator ufa analizom.
Przez te góry biegnie też droga krajowa numer dwadzieścia osiem. Na przełęczy Przysłup tworzy jedne z najdłuższych serpentyn w Polsce. Zbudowały ją władze austriackie, w połowie dziewiętnastego wieku.
Idź teraz na północny zachód, z powrotem przez centrum wsi. Miniesz cerkwisko i dawny rynek, a potem pójdziesz jeszcze około trzystu metrów na północ. Do ostatniego punktu, galerii Quo Vadis, masz około kilometra i dwustu metrów, mniej więcej dziewiętnaście minut. To ogród przy prywatnym domu.
Zdjęcia
Tyrawa Wołoska i okolica widziane z Gór Słonnych, przed 1936 rokiem.
Tyrawa Wołoska i okolica widziane z Gór Słonnych, przed 1936 rokiem. Fot. Henryk Poddębski.
Fot. Henryk PoddębskiPublic domainźródło
Park Krajobrazowy Gór Słonnych spod przełęczy Przysłup.
Park Krajobrazowy Gór Słonnych spod przełęczy Przysłup.
Fot. HalibuttCC BY-SA 3.0 plźródło
Najważniejsze w tym punkcie
Mapa lokalna
Otwórz na mapieNastępny punkt
