Ścieżka Kapuścińskiego: dwa spacery, notes i napisy w betonie
8 listopada przeszedłem z telefonem i notesem Ścieżkę Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim. Punkt, który nie chciał się uruchomić, cytat odczytany z ławki, mosiężne tytuły na schodach Biblioteki Narodowej i druga wersja trasy: wszystkie 14 stacji po kolei.
Na zdjęciu u góry: Domek fiński na Polu Mokotowskim, 8 listopada 2026. Fot. Marek Zdybel
Na Polu Mokotowskim testowałem aplikację już w październiku, na krótkiej trasie z Rakowca. Przez park biegnie Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego i postanowiłem zrobić z niej przewodnik. Najpierw przy biurku, ze źródłami. Potem w terenie.
Skąd ta ścieżka
Ścieżkę otwarto 24 czerwca 2010 roku. Wzdłuż trasy stoi 14 punktów z informacjami o pisarzu, cytatami z jego książek i zdjęciami. Władze Ochoty zainspirowała do niej lektura „Spaceru porannego”, tekstu Kapuścińskiego o porannych przechadzkach po tej okolicy. Kończy się przy Bibliotece Narodowej, gdzie na schodach umieszczono tytuły jego książek.
Rodzina Kapuścińskich mieszkała w latach 1946–1955 w osiedlu drewnianych domków fińskich na Polu Mokotowskim. Domków było tu kiedyś bardzo dużo. W 1973 roku zdecydowano o rozbiórce ponad dwustu. Zachowały się dwa, w pobliżu ulicy Leszowej.
Spacer z kartą terenową
8 listopada, w niedzielę rano, wyszedłem z telefonem nagrywającym ślad, aparatem i kartą terenową. To lista pytań, które przygotowałem sobie przed wyjściem do każdego punktu. Czy budynek pod współrzędnymi to ten właściwy? Czy cytat na stacji drugiej jest taki, jak w źródłach? Czy opis drogi „sto metrów na wschód, potem na południe” prowadzi dobrze? Odpowiadałem na miejscu: tak, nie, albo krótka notatka. Zebrało się 44 odpowiedzi, 92 zdjęcia i prawie półtorej godziny śladu.
Część rzeczy się zgadzała. Część nie:
- Przy punkcie startowym stoi dom, w którym dziś ktoś mieszka. Punkt działał dobrze, ale dopisałem prośbę, żeby słuchać z chodnika i nie zaglądać za ogrodzenie.
- Nad stawem punkt był za daleko od ścieżki. Uruchamiał się na granicy zasięgu. Przesunąłem go na drewniany pomost.
- Stacje nie stały tam, gdzie myślałem. Według mapy dwie stacje miały być w zasięgu jednego punktu. W rzeczywistości dzieliło je około 150 metrów.
- Ostatni punkt w ogóle się nie uruchomił. Strefa wypadła w miejscu, do którego nie dało się podejść. Przesunąłem ją pod schody Biblioteki.
Odczytywanie napisów
Lubię ten moment w pracy terenowej. Na ławce nad stawem, stacji dziewiątej, w betonowych belkach jest wyryty cytat. Część napisu leżała w cieniu, więc odczytałem go z kilku zdjęć i uzupełniłem ze zdjęcia z 2010 roku:
Uśmiech jest potrzebą życia — człowiek, który się do nas uśmiecha, dodaje nam sił i optymizmu, wzmacnia nasze poczucie bezpieczeństwa.
Pod angielską wersją stoi podpis: „Lapidarium VI”. Odczyt trafił do źródeł jak każdy inny dokument. Zdjęcie jest tu źródłem.
Z innych źródeł wiedziałem też, że betonowe belki z cytatami ustawiono tak, żeby nie tworzyły naturalnej ścieżki i żeby nikt po nich nie chodził.
Drugie przejście i mosiężne litery
11 listopada poszedłem drugi raz, już z przesuniętym ostatnim punktem. Tym razem uruchomił się tam, gdzie powinien. Za pierwszym razem, w niedzielę, wejście do Biblioteki było zamknięte. Schody było widać, ale nie byłem pewien, czy litery na nich da się odczytać. Teraz sprawdziłem z bliska. Na pionowych ściankach stopni są ciemne metalowe litery. Odczytałem „Nog een dag”, „Na dvoře Šáha Šáhů”, „Împăratul” i jeden tytuł greckimi literami, którego nie jestem pewien. Wyżej są kolejne, na moich zdjęciach już nieczytelne.
Przy okazji znalazłem w chodniku cytat o Pińsku, wyłożony stalowymi literami w betonowych płytach: „Pińsk leżał na peryferiach, kiedyś – Polski, teraz – Europy. Może dlatego ciągle pociągają mnie peryferia świata.”
Dwie wersje jednej ścieżki
Po spacerach wyszły mi dwie trasy.
Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim to moja wersja: dziewięć punktów, 2,9 km, około 50 minut ze słuchaniem. Każdy punkt to rozdział życia reportera, od domku fińskiego, przez Afrykę i Amerykę Łacińską, po poezję i pożegnanie. Tam, gdzie biografowie podważają wersję samego Kapuścińskiego, mówię o tym wprost.
Ścieżka Kapuścińskiego: 14 stacji idzie wiernie za oryginałem. Przy każdej stacji jest kilkuminutowa opowieść o tym, czego dotyczy jej cytat. Około 1,5 km i półtorej godziny. Kilka stacji ustawiłem na razie tylko według mapy, więc czeka mnie jeszcze jeden spacer.
Obie mają na razie głos syntetyczny. Nagrania własnym głosem są następne w kolejce.
W następnym wpisie o tym, co spacery zmieniły w samej aplikacji: mapa z prawdziwą ścieżką zamiast prostych kresek, trasa bez internetu, kody QR i linki do konkretnych punktów.