Pointale
Wszystkie wpisy

Ścieżka Kapuścińskiego: dwa spacery, notes i napisy w betonie

8 listopada przeszedłem z telefonem i notesem Ścieżkę Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim. Punkt, który nie chciał się uruchomić, cytat odczytany z ławki, mosiężne tytuły na schodach Biblioteki Narodowej i druga wersja trasy: wszystkie 14 stacji po kolei.

Na zdjęciu u góry: Domek fiński na Polu Mokotowskim, 8 listopada 2026. Fot. Marek Zdybel

Na Polu Mokotowskim testowałem aplikację już w październiku, na krótkiej trasie z Rakowca. Przez park biegnie Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego i postanowiłem zrobić z niej przewodnik. Najpierw przy biurku, ze źródłami. Potem w terenie.

Skąd ta ścieżka

Ścieżkę otwarto 24 czerwca 2010 roku. Wzdłuż trasy stoi 14 punktów z informacjami o pisarzu, cytatami z jego książek i zdjęciami. Władze Ochoty zainspirowała do niej lektura „Spaceru porannego”, tekstu Kapuścińskiego o porannych przechadzkach po tej okolicy. Kończy się przy Bibliotece Narodowej, gdzie na schodach umieszczono tytuły jego książek.

Rodzina Kapuścińskich mieszkała w latach 1946–1955 w osiedlu drewnianych domków fińskich na Polu Mokotowskim. Domków było tu kiedyś bardzo dużo. W 1973 roku zdecydowano o rozbiórce ponad dwustu. Zachowały się dwa, w pobliżu ulicy Leszowej.

Spacer z kartą terenową

8 listopada, w niedzielę rano, wyszedłem z telefonem nagrywającym ślad, aparatem i kartą terenową. To lista pytań, które przygotowałem sobie przed wyjściem do każdego punktu. Czy budynek pod współrzędnymi to ten właściwy? Czy cytat na stacji drugiej jest taki, jak w źródłach? Czy opis drogi „sto metrów na wschód, potem na południe” prowadzi dobrze? Odpowiadałem na miejscu: tak, nie, albo krótka notatka. Zebrało się 44 odpowiedzi, 92 zdjęcia i prawie półtorej godziny śladu.

Część rzeczy się zgadzała. Część nie:

  • Przy punkcie startowym stoi dom, w którym dziś ktoś mieszka. Punkt działał dobrze, ale dopisałem prośbę, żeby słuchać z chodnika i nie zaglądać za ogrodzenie.
  • Nad stawem punkt był za daleko od ścieżki. Uruchamiał się na granicy zasięgu. Przesunąłem go na drewniany pomost.
  • Stacje nie stały tam, gdzie myślałem. Według mapy dwie stacje miały być w zasięgu jednego punktu. W rzeczywistości dzieliło je około 150 metrów.
  • Ostatni punkt w ogóle się nie uruchomił. Strefa wypadła w miejscu, do którego nie dało się podejść. Przesunąłem ją pod schody Biblioteki.

Odczytywanie napisów

Lubię ten moment w pracy terenowej. Na ławce nad stawem, stacji dziewiątej, w betonowych belkach jest wyryty cytat. Część napisu leżała w cieniu, więc odczytałem go z kilku zdjęć i uzupełniłem ze zdjęcia z 2010 roku:

Uśmiech jest potrzebą życia — człowiek, który się do nas uśmiecha, dodaje nam sił i optymizmu, wzmacnia nasze poczucie bezpieczeństwa.

Pod angielską wersją stoi podpis: „Lapidarium VI”. Odczyt trafił do źródeł jak każdy inny dokument. Zdjęcie jest tu źródłem.

Z innych źródeł wiedziałem też, że betonowe belki z cytatami ustawiono tak, żeby nie tworzyły naturalnej ścieżki i żeby nikt po nich nie chodził.

Cytat w betonie ławki nad stawem. Fot. Marek Zdybel

Drugie przejście i mosiężne litery

11 listopada poszedłem drugi raz, już z przesuniętym ostatnim punktem. Tym razem uruchomił się tam, gdzie powinien. Za pierwszym razem, w niedzielę, wejście do Biblioteki było zamknięte. Schody było widać, ale nie byłem pewien, czy litery na nich da się odczytać. Teraz sprawdziłem z bliska. Na pionowych ściankach stopni są ciemne metalowe litery. Odczytałem „Nog een dag”, „Na dvoře Šáha Šáhů”, „Împăratul” i jeden tytuł greckimi literami, którego nie jestem pewien. Wyżej są kolejne, na moich zdjęciach już nieczytelne.

Przy okazji znalazłem w chodniku cytat o Pińsku, wyłożony stalowymi literami w betonowych płytach: „Pińsk leżał na peryferiach, kiedyś – Polski, teraz – Europy. Może dlatego ciągle pociągają mnie peryferia świata.”

Tytuły książek na stopniach schodów Biblioteki Narodowej. Fot. Marek Zdybel

Dwie wersje jednej ścieżki

Po spacerach wyszły mi dwie trasy.

Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim to moja wersja: dziewięć punktów, 2,9 km, około 50 minut ze słuchaniem. Każdy punkt to rozdział życia reportera, od domku fińskiego, przez Afrykę i Amerykę Łacińską, po poezję i pożegnanie. Tam, gdzie biografowie podważają wersję samego Kapuścińskiego, mówię o tym wprost.

Ścieżka Kapuścińskiego: 14 stacji idzie wiernie za oryginałem. Przy każdej stacji jest kilkuminutowa opowieść o tym, czego dotyczy jej cytat. Około 1,5 km i półtorej godziny. Kilka stacji ustawiłem na razie tylko według mapy, więc czeka mnie jeszcze jeden spacer.

Obie mają na razie głos syntetyczny. Nagrania własnym głosem są następne w kolejce.


W następnym wpisie o tym, co spacery zmieniły w samej aplikacji: mapa z prawdziwą ścieżką zamiast prostych kresek, trasa bez internetu, kody QR i linki do konkretnych punktów.

Nic nie jest odtwarzane

Wybierz punkt audio, aby zacząć słuchać

00:00
00:00