Źródło solne
Punkt audio z trasy „Wokół Tyrawy — drewno, góry i opowieści”
Źródło solankowe „Warzelnia” w Tyrawie Solnej jest pomnikiem przyrody: jednoobiektowym, rodzaj tworu – źródło. Ustanowiła go uchwała Rady Gminy Sanok nr XLIV/369/2014 z 30 kwietnia 2014 roku; pomnik ustanowiono 12 czerwca 2014 roku. Leży na działce gminnej nr 336, a nadzór sprawuje Wójt Gminy Sanok. Tyrawa Solna leży w Górach Słonnych, u ujścia Tyrawki do Sanu. Nazwa wsi i gór pochodzi od słonych źródeł, z których sól warzono już w epoce brązu. Podczas praktyk archeologicznych w 2016 roku odkryto tu ceramiczne instalacje solowarskie i fragmenty naczyń, które służyły do produkcji soli między 1000 a 700 rokiem p.n.e. Kierownikiem misji archeologicznej jest dr Maciej Dębiec z Uniwersytetu Rzeszowskiego, wraz z prof. Thomasem Saile z Uniwersytetu w Ratyzbonie. Już w 1938 roku znaleziono brązowe naramienniki, wstępnie datowane na ok. 700 r. p.n.e. Pierwszym znanym z opisów plemieniem eksploatującym tutejsze solanki byli celtyccy Anartowie. W 1565 roku działała tu jedna bania żupy solnej przemyskiej. Ostatnie żupy zlikwidowały władze austriackie po wyczerpaniu zasobów; nakazały też zasypanie źródeł, chroniąc monopol solny. Według relacji miejscowi chłopi pozyskiwali sól jeszcze w czasie II wojny światowej. Od Tyrawy prawdopodobnie pochodzi „sól tyrawska” ze średniowiecznych dokumentów celnych Sandomierza. Dalej: na północ, ok. 3 km do Mrzygłodu.
Wokół Tyrawy — drewno, góry i opowieści
Punkt 8 z 9 · 111 min cała trasa
Następny punkt: Mrzygłód
O tym miejscu
Źródło solankowe „Warzelnia” w Tyrawie Solnej jest pomnikiem przyrody: jednoobiektowym, rodzaj tworu – źródło. Ustanowiła go uchwała Rady Gminy Sanok nr XLIV/369/2014 z 30 kwietnia 2014 roku; pomnik ustanowiono 12 czerwca 2014 roku. Leży na działce gminnej nr 336, a nadzór sprawuje Wójt Gminy Sanok.
Tyrawa Solna leży w Górach Słonnych, u ujścia Tyrawki do Sanu. Nazwa wsi i gór pochodzi od słonych źródeł, z których sól warzono już w epoce brązu. Podczas praktyk archeologicznych w 2016 roku odkryto tu ceramiczne instalacje solowarskie i fragmenty naczyń, które służyły do produkcji soli między 1000 a 700 rokiem p.n.e. Kierownikiem misji archeologicznej jest dr Maciej Dębiec z Uniwersytetu Rzeszowskiego, wraz z prof. Thomasem Saile z Uniwersytetu w Ratyzbonie. Już w 1938 roku znaleziono brązowe naramienniki, wstępnie datowane na ok. 700 r. p.n.e. Pierwszym znanym z opisów plemieniem eksploatującym tutejsze solanki byli celtyccy Anartowie.
W 1565 roku działała tu jedna bania żupy solnej przemyskiej. Ostatnie żupy zlikwidowały władze austriackie po wyczerpaniu zasobów; nakazały też zasypanie źródeł, chroniąc monopol solny. Według relacji miejscowi chłopi pozyskiwali sól jeszcze w czasie II wojny światowej. Od Tyrawy prawdopodobnie pochodzi „sól tyrawska” ze średniowiecznych dokumentów celnych Sandomierza.
Dalej: na północ, ok. 3 km do Mrzygłodu.
Źródła
- GDOŚ, Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody: pomnik przyrody PL.ZIPOP.1393.PP.1817052.1515 (źródło solne)Strona internetowa · s. / sygn.: Dane podstawowe; Dane aktu prawnego; Położenie; Zarządzanie
- Wikipedia (pl): „Tyrawa Solna”, wersja 80923369 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp; sekcja Archeologia; sekcja Historia
- Wikipedia (pl): „Góry Słonne”, wersja 80018084 z 2026-06-18Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Toponimia
- Wikipedia (pl): „Mrzygłód”, wersja 80923229 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Historia
- Wikipedia (pl): „Cerkiew św. Paraskewy w Hołuczkowie”, wersja 78422861 z 2025-12-28Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Historia obiektu
- Wikipedia (pl): „Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Siemuszowej”, wersja 78422734 z 2025-12-28Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Historia obiektu
Transkrypcja
Jesteś w Tyrawie Solnej, u ujścia Tyrawki do Sanu. Tu jest źródło solanki o nazwie Warzelnia. W dwa tysiące czternastym roku ustanowiono je pomnikiem przyrody.
Pamiętasz, skąd nazwa Gór Słonnych? Od słonych źródeł. Od nich ma nazwę także ta wieś. Sól warzono w tej okolicy już w epoce brązu. Podczas praktyk archeologicznych w dwa tysiące szesnastym roku odkryto we wsi ceramiczne instalacje do warzenia soli i fragmenty naczyń. Naczynia służyły do produkcji soli między tysięcznym a siedemsetnym rokiem przed naszą erą.
Znamy też nazwę ludu. Pierwszym znanym z opisów plemieniem, które zajmowało się solankami na tym terenie, byli celtyccy Anartowie.
W tysiąc pięćset sześćdziesiątym piątym roku działała tu jedna bania żupy solnej przemyskiej. Ostatnie żupy zlikwidowały władze austriackie, gdy przemysłowe zasoby się wyczerpały. Austriacy kazali też zasypać źródła solanki, żeby chronić swój monopol solny.
Narrator przyznaje, że po tej historii inaczej patrzy na solniczkę w domu.
Według relacji miejscowi chłopi pozyskiwali sól jeszcze w czasie drugiej wojny światowej.
Cerkwie w Hołuczkowie i Siemuszowej należały do parafii greckokatolickiej właśnie tutaj, w Tyrawie Solnej.
Ostatni odcinek. Jedź na północ, do Mrzygłodu. To około trzech kilometrów, około ośmiu minut jazdy. Tam domkniesz historię trzech Tyraw.
Zdjęcia
Dawna cerkiew św.
Dawna cerkiew św. Jana Chrzciciela w Tyrawie Solnej, zbudowana w 1837 roku.
Fot. Henryk BielamowiczCC BY-SA 4.0źródło
Najważniejsze w tym punkcie
Mapa lokalna
Otwórz na mapieNastępny punkt
