Dawny rynek
Punkt audio z trasy „Tyrawa Wołoska — pamięć miejsca”
Tyrawa Wołoska leży nad Tyrawką, przy drodze krajowej nr 28. Drogę Sanok – Przemyśl wybudowały władze austriackie w 1852 roku. Gdzie leżał dawny rynek, źródła nie podają. Tyraw było kilka. Dzisiejszy Mrzygłód nazywał się pierwotnie Tyrawą, a później Tyrawą Królewską; jedno ze źródeł podaje, że mówiono też Tyrawa Wielka, w przeciwieństwie do Tyrawy Małej, dziś Wołoskiej. Trzecia, Tyrawa Solna, leży u ujścia Tyrawki do Sanu. Pierwsza wzmianka o wsi, jako Tyravia minori, pochodzi z 1402 roku, a nazwa Thyrawa Walaska pojawia się w 1434 roku. W początkach XV wieku właścicielem był Mikołaj Czeszyk herbu Ossoria, sędzia sanocki, piszący się „z Tyrawy”. Pierwsza wzmianka o prawach miejskich pochodzi z 1707 roku, gdy Tyrawa należała do Urbańskich z Urbanic. Kiedy miasteczko te prawa utraciło, źródła podają różnie: przed 1876 rokiem albo około 1880 roku. W Tyrawie Wołoskiej była parafia prawosławna, wzmiankowana w 1507 roku, parafia rzymskokatolicka, erygowana w 1546 albo 1547 roku (źródła podają różnie), i cmentarz żydowski. 29 kwietnia 1945 roku sotnia „Burłaki” spaliła miasteczko. Według artykułu o wsi w Wikipedii w latach 1944–1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali w Tyrawie 9 Polaków i 5 Żydów. Dalej: na zachód, ok. 210 m do czterech kolumn dawnego dworu.
Tyrawa Wołoska — pamięć miejsca
Punkt 1 z 8 · 61 min cała trasa
Następny punkt: Cztery kolumny
O tym miejscu
Tyrawa Wołoska leży nad Tyrawką, przy drodze krajowej nr 28. Drogę Sanok – Przemyśl wybudowały władze austriackie w 1852 roku. Gdzie leżał dawny rynek, źródła nie podają.
Tyraw było kilka. Dzisiejszy Mrzygłód nazywał się pierwotnie Tyrawą, a później Tyrawą Królewską; jedno ze źródeł podaje, że mówiono też Tyrawa Wielka, w przeciwieństwie do Tyrawy Małej, dziś Wołoskiej. Trzecia, Tyrawa Solna, leży u ujścia Tyrawki do Sanu.
Pierwsza wzmianka o wsi, jako Tyravia minori, pochodzi z 1402 roku, a nazwa Thyrawa Walaska pojawia się w 1434 roku. W początkach XV wieku właścicielem był Mikołaj Czeszyk herbu Ossoria, sędzia sanocki, piszący się „z Tyrawy”. Pierwsza wzmianka o prawach miejskich pochodzi z 1707 roku, gdy Tyrawa należała do Urbańskich z Urbanic. Kiedy miasteczko te prawa utraciło, źródła podają różnie: przed 1876 rokiem albo około 1880 roku.
W Tyrawie Wołoskiej była parafia prawosławna, wzmiankowana w 1507 roku, parafia rzymskokatolicka, erygowana w 1546 albo 1547 roku (źródła podają różnie), i cmentarz żydowski.
29 kwietnia 1945 roku sotnia „Burłaki” spaliła miasteczko. Według artykułu o wsi w Wikipedii w latach 1944–1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali w Tyrawie 9 Polaków i 5 Żydów.
Dalej: na zachód, ok. 210 m do czterech kolumn dawnego dworu.
Źródła
- Wikipedia (pl): „Tyrawa Wołoska”, wersja 78788106 z 2026-01-13Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp; sekcja Historia; sekcja Kościół rzymskokatolicki
- Wikipedia (pl): „Góry Słonne”, wersja 80018084 z 2026-06-18Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Zagospodarowanie
- Wikipedia (pl): „Mrzygłód”, wersja 80923229 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja nazwy
- Wikipedia (pl): „Tyrawa Solna”, wersja 80923369 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Historia; wstęp
- Wikipedia (pl): „Parafia św. Mikołaja w Tyrawie Wołoskiej”, wersja 78422877 z 2025-12-28Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Historia
- Wikipedia (pl): „Cmentarz żydowski w Tyrawie Wołoskiej”, wersja 79726929 z 2026-05-10Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
- Wikipedia (pl): „Cerkiew św. Paraskewy w Tyrawie Wołoskiej”, wersja 78915530 z 2026-01-28Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
Transkrypcja
Tyrawa Wołoska leży nad Tyrawką, przy drodze numer dwadzieścia osiem. Gdzie dokładnie leżał dawny rynek, źródła nie podają. Opowiem za to, czym była Tyrawa.
Najpierw nazwa. Tyraw było kilka. Dzisiejszy Mrzygłód nazywał się pierwotnie Tyrawą, a później Tyrawą Królewską. Jedno ze źródeł dodaje, że mówiono też Tyrawa Wielka, w przeciwieństwie do Tyrawy Małej. Tyrawa Mała to ta, w której stoisz. Dziś nazywamy ją Wołoską. Jest jeszcze trzecia Tyrawa, Solna. Opowiem o niej nad rzeką.
Tyrawa Wołoska była miasteczkiem. Pierwsza wzmianka o prawach miejskich pochodzi z tysiąc siedemset siódmego roku. Kiedy je straciła, źródła podają różnie. Jedne mówią: przed tysiąc osiemset siedemdziesiątym szóstym. Inne: około tysiąc osiemset osiemdziesiątego.
W Tyrawie była parafia prawosławna, wzmiankowana już w tysiąc pięćset siódmym roku. Była parafia rzymskokatolicka, utworzona w połowie szesnastego wieku. Był też cmentarz żydowski. Trasa prowadzi do kościoła, na cerkwisko i na cmentarz żydowski. Niektóre z tych miejsc istnieją już tylko w krajobrazie.
Wojna i lata po niej zmieniły to miejsce. Dwudziestego dziewiątego kwietnia tysiąc dziewięćset czterdziestego piątego roku sotnia „Burłaki” spaliła miasteczko. Według artykułu o wsi w Wikipedii w latach tysiąc dziewięćset czterdzieści cztery do czterdzieści sześć nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali w Tyrawie dziewięciu Polaków i pięciu Żydów.
Idź na zachód, około dwustu metrów. Za trzy minuty staniesz przy kolumnach dawnego dworu.
Zdjęcia
Rynek w Tyrawie Wołoskiej w latach 1930–1939.
Rynek w Tyrawie Wołoskiej w latach 1930–1939. Fot. Henryk Poddębski.
Fot. Henryk PoddębskiPublic domainźródło
Najważniejsze w tym punkcie
Mapa lokalna
Otwórz na mapieNastępny punkt
