Mrzygłód
Punkt audio z trasy „Wokół Tyrawy — drewno, góry i opowieści”
Mrzygłód leży na zachodnim brzegu doliny Sanu, 15 km od Sanoka. Osada powstała przy starym szlaku handlowym wzdłuż rzeki, jako służebna wobec grodu sanockiego. Jako Tyrawa otrzymała od Władysława Jagiełły prawa miejskie 12 września 1425 roku; w 1431 roku król ponownie lokował miasto na prawie magdeburskim, z prawem pobierania myta i dorocznymi jarmarkami. W latach 1431–1772 było to miasto królewskie. Prawa miejskie Mrzygłód utracił w XX wieku; zapisy podają różnie, 1919 albo 1934 rok. Do początku XV wieku Tyrawa Solna była prawdopodobnie dzielnicą Tyrawy Królewskiej, czyli Wielkiej, w odróżnieniu od Tyrawy Małej, dziś Wołoskiej. Według tradycji obie osady rozdzieliła powódź, w której San zmienił koryto. Z salin w Górach Słonnych sól ładowano tu na statki. Nazwa Mrzygłód pojawia się w dokumentach w 1616 roku; tradycja wywodzi ją od „morzenia głodem” po epidemii tyfusu i powodzi. Kościół Rozesłania Apostołów ufundował Władysław Jagiełło jako wotum za Grunwald; wzniesiono go w latach 1415–1424. Pierwotny pomnik króla na Rynku wykonał Stanisław Piątkiewicz i odsłonięto go 15 lipca 1910 roku. Zniszczony przez Niemców w 1942 roku, odtworzony w 1960, w 2010 roku został odnowiony według projektu Adama Przybysza. Na cokole są trzy tablice: z 1910, 1960 i 2010 roku. Koniec trasy.
Wokół Tyrawy — drewno, góry i opowieści
Punkt 9 z 9 · 111 min cała trasa
O tym miejscu
Mrzygłód leży na zachodnim brzegu doliny Sanu, 15 km od Sanoka. Osada powstała przy starym szlaku handlowym wzdłuż rzeki, jako służebna wobec grodu sanockiego. Jako Tyrawa otrzymała od Władysława Jagiełły prawa miejskie 12 września 1425 roku; w 1431 roku król ponownie lokował miasto na prawie magdeburskim, z prawem pobierania myta i dorocznymi jarmarkami. W latach 1431–1772 było to miasto królewskie. Prawa miejskie Mrzygłód utracił w XX wieku; zapisy podają różnie, 1919 albo 1934 rok.
Do początku XV wieku Tyrawa Solna była prawdopodobnie dzielnicą Tyrawy Królewskiej, czyli Wielkiej, w odróżnieniu od Tyrawy Małej, dziś Wołoskiej. Według tradycji obie osady rozdzieliła powódź, w której San zmienił koryto. Z salin w Górach Słonnych sól ładowano tu na statki. Nazwa Mrzygłód pojawia się w dokumentach w 1616 roku; tradycja wywodzi ją od „morzenia głodem” po epidemii tyfusu i powodzi.
Kościół Rozesłania Apostołów ufundował Władysław Jagiełło jako wotum za Grunwald; wzniesiono go w latach 1415–1424. Pierwotny pomnik króla na Rynku wykonał Stanisław Piątkiewicz i odsłonięto go 15 lipca 1910 roku. Zniszczony przez Niemców w 1942 roku, odtworzony w 1960, w 2010 roku został odnowiony według projektu Adama Przybysza. Na cokole są trzy tablice: z 1910, 1960 i 2010 roku.
Koniec trasy.
Źródła
- Wikipedia (pl): „Mrzygłód”, wersja 80923229 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Położenie; sekcja Historia; wstęp; sekcja Zabytki
- Wikipedia (pl): „Tyrawa Solna”, wersja 80923369 z 2026-10-07Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Historia
- Wikipedia (pl): „Kościół Rozesłania Apostołów w Mrzygłodzie”, wersja 78348024 z 2025-12-19Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
- Wikipedia (pl): „Pomnik Władysława Jagiełły w Mrzygłodzie”, wersja 79902751 z 2026-06-01Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp; sekcja Opis
Transkrypcja
Jesteś w Mrzygłodzie, na Rynku. Stoi tu pomnik króla Władysława Jagiełły. Na cokole są godło Polski i trzy tablice pamiątkowe.
Pierwszy pomnik wykonał Stanisław Piątkiewicz. Odsłonięto go w tysiąc dziewięćset dziesiątym roku, na pięćsetlecie Grunwaldu. Niemcy zniszczyli go w czasie wojny. Później pomnik odtworzono, a w końcu odnowiono. Stąd trzy tablice na cokole.
Jagiełło jest tu nie bez powodu. Ufundował miejscowy kościół, jako wotum za Grunwald. On też nadał tej osadzie prawa miejskie, w tysiąc czterysta dwudziestym piątym roku. Tyle że wtedy nie nazywała się Mrzygłód. Nazywała się Tyrawa.
Tak domyka się trasa. Na początku byłeś w Tyrawie Wołoskiej, dawnej Tyrawie Małej. To miejsce nazywano Tyrawą Królewską albo Wielką. Tyrawa Solna była prawdopodobnie jego dzielnicą. Według miejscowej tradycji rozdzieliła je powódź, w której San zmienił koryto.
A skąd Mrzygłód? Obecna nazwa pojawia się w dokumencie w tysiąc sześćset szesnastym roku. Jak głosi miejscowa tradycja, po epidemii tyfusu i powodzi, która zniszczyła zbiory, wzięła się od morzenia głodem.
I ostatnia nitka, sól. Z salin w Górach Słonnych ładowano ją na statki właśnie tutaj, w Tyrawie, czyli dzisiejszym Mrzygłodzie.
To koniec trasy. Do Sanoka masz stąd około piętnastu kilometrów. Dziękuję za wspólną drogę przez drewno, góry i sól.
Zdjęcia
Rynek w Mrzygłodzie, zdjęcie z 2020 roku.
Rynek w Mrzygłodzie, zdjęcie z 2020 roku.
Fot. Maria KicCC BY-SA 4.0źródło