Pointale
Punkt 4 z 9
Gotowe do odsłuchuTematycznyPrawdopodobne — źródła pośrednie03:51 audio

Dróżka przez dawną kolonię

Punkt audio z trasy „Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim”

Pole Mokotowskie obejmuje dziś tereny dawnego osiedla domków fińskich i bazy Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania (MPO). Bazę MPO zlikwidowano dopiero w 2013 roku. W relacji z dnia otwarcia ścieżki PAP pisała, że za domkiem Kapuścińskich ścieżka biegnie piaszczystą dróżką obok Zakładów Oczyszczania Miasta. W „Spacerze porannym” Kapuściński pisze o sadzie, który mijał w parku: drzewa posadził wokół swojego domku pan Stelmach, tramwajarz i dobry sadownik. Na porannych spacerach z Prokuratorskiej Kapuściński fotografował stare, zarośnięte bramy i furtki opuszczonych lub rozebranych domów. Cykl „Furtki” pokazał publiczności tylko raz przed wystawą w Bibliotece Narodowej: 22 listopada 1996 roku na czterogodzinnym „Wernisażu jednego wieczoru” w warszawskim atelier fotograficznym. Mówił wtedy, że wystarczy jedno spojrzenie na rząd nijakich, brzydkich furtek, a staną się niezwykłe. W 2008 roku Biblioteka Narodowa pokazała je na wystawie „Twarze-furtki” obok cyklu „Twarze Afryki”. Na finisażu ogłoszono konkurs na projekt tej ścieżki. Kapuściński urodził się 4 marca 1932 roku w Pińsku na Polesiu, dziś na Białorusi. W chodniku ścieżki, ok. 80 m na zachód od domku fińskiego, stalowe litery na betonowych płytach układają się w cytat z „Lapidarium”: „Pińsk leżał na peryferiach, kiedyś – Polski, teraz – Europy. Może dlatego ciągle pociągają mnie peryferia świata.” Ścieżka przytacza też zdanie o klimacie peryferii, gdzie czas płynie powoli i sennie. Wrzesień 1939 zastał siedmiolatka z matką i siostrą na wakacjach poza Pińskiem; źródła podają różnie: wieś Pawłów albo Rejowiec na Lubelszczyźnie, u krewnych. We wspomnieniach opisał powrót obok wozu, na którym leżał dziadek. Do Pińska weszła Armia Czerwona, a w „Imperium” pisał, że lekcję w sowieckiej szkole przerywał czasem strzał armaty. Według Kapuścińskiego jego ojciec, podporucznik Armii Polesie, trafił do sowieckiej niewoli i uciekł z kolumny jeńców, a w najbliższej wsi zamienił mundur na chłopskie ubranie. Biograf Artur Domosławski utrzymuje, że ojciec nigdy nie był sowieckim jeńcem. Opiera się na relacji siostry pisarza, która nic o ucieczce nie wiedziała, i na liście stryja Mariana znalezionym w gabinecie Kapuścińskiego. Recenzent biografii zauważa, że to jedyne takie dowody, i przytacza wyjaśnienie, według którego list jest w istocie wspomnieniem spisanym przez dziewięćdziesięciolatka, więc nie można go brać dosłownie. Dróżki z relacji z dnia otwarcia nie da się dziś rozpoznać (stan z listopada 2026). Dalej: kawałek na zachód, potem na południe, do placu zabaw (ok. 220 m, 3 min).

Pełny odtwarzaczZapisz

Udostępnij fragment nagrania

Wybierz kawałek opowieści o miejscu „Dróżka przez dawną kolonię”. Odbiorca usłyszy go bez zakładania konta.

Zakres fragmentu
z 03:51

Czas w formacie mm:ss. Puste „Do” — fragment do końca nagrania.

Link do fragmentu

https://pointale.com/punkty/339?od=0

Wróć do trasy

Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim

Punkt 4 z 9 · 82 min cała trasa

Następny punkt: Plac zabaw

1
2
3
4
5
6
7
8
9

O tym miejscu

Pole Mokotowskie obejmuje dziś tereny dawnego osiedla domków fińskich i bazy Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania (MPO). Bazę MPO zlikwidowano dopiero w 2013 roku. W relacji z dnia otwarcia ścieżki PAP pisała, że za domkiem Kapuścińskich ścieżka biegnie piaszczystą dróżką obok Zakładów Oczyszczania Miasta. W „Spacerze porannym” Kapuściński pisze o sadzie, który mijał w parku: drzewa posadził wokół swojego domku pan Stelmach, tramwajarz i dobry sadownik.

Na porannych spacerach z Prokuratorskiej Kapuściński fotografował stare, zarośnięte bramy i furtki opuszczonych lub rozebranych domów. Cykl „Furtki” pokazał publiczności tylko raz przed wystawą w Bibliotece Narodowej: 22 listopada 1996 roku na czterogodzinnym „Wernisażu jednego wieczoru” w warszawskim atelier fotograficznym. Mówił wtedy, że wystarczy jedno spojrzenie na rząd nijakich, brzydkich furtek, a staną się niezwykłe. W 2008 roku Biblioteka Narodowa pokazała je na wystawie „Twarze-furtki” obok cyklu „Twarze Afryki”. Na finisażu ogłoszono konkurs na projekt tej ścieżki.

Kapuściński urodził się 4 marca 1932 roku w Pińsku na Polesiu, dziś na Białorusi. W chodniku ścieżki, ok. 80 m na zachód od domku fińskiego, stalowe litery na betonowych płytach układają się w cytat z „Lapidarium”: „Pińsk leżał na peryferiach, kiedyś – Polski, teraz – Europy. Może dlatego ciągle pociągają mnie peryferia świata.” Ścieżka przytacza też zdanie o klimacie peryferii, gdzie czas płynie powoli i sennie. Wrzesień 1939 zastał siedmiolatka z matką i siostrą na wakacjach poza Pińskiem; źródła podają różnie: wieś Pawłów albo Rejowiec na Lubelszczyźnie, u krewnych. We wspomnieniach opisał powrót obok wozu, na którym leżał dziadek. Do Pińska weszła Armia Czerwona, a w „Imperium” pisał, że lekcję w sowieckiej szkole przerywał czasem strzał armaty.

Według Kapuścińskiego jego ojciec, podporucznik Armii Polesie, trafił do sowieckiej niewoli i uciekł z kolumny jeńców, a w najbliższej wsi zamienił mundur na chłopskie ubranie. Biograf Artur Domosławski utrzymuje, że ojciec nigdy nie był sowieckim jeńcem. Opiera się na relacji siostry pisarza, która nic o ucieczce nie wiedziała, i na liście stryja Mariana znalezionym w gabinecie Kapuścińskiego. Recenzent biografii zauważa, że to jedyne takie dowody, i przytacza wyjaśnienie, według którego list jest w istocie wspomnieniem spisanym przez dziewięćdziesięciolatka, więc nie można go brać dosłownie.

Dróżki z relacji z dnia otwarcia nie da się dziś rozpoznać (stan z listopada 2026). Dalej: kawałek na zachód, potem na południe, do placu zabaw (ok. 220 m, 3 min).

Źródła

  1. Wikipedia (pl): „Pole Mokotowskie”, wersja 80468741 z 2026-08-18Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
  2. Pole Mokotowskie, iwaw.plStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja o latach 70.
  3. Otwarto "Ścieżkę Kapuścińskiego" | dzieje.pl - Historia PolskiStrona internetowa · s. / sygn.: relacja z otwarcia, 24.06.2010; cytat z „Spaceru porannego”
  4. Warszawa: powstanie „Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego” – WprostStrona internetowa · s. / sygn.: akapit o inspiracji ścieżki; akapit o wystawie; akapit o konkursie
  5. Twarze - furtki. Fotografie Ryszarda Kapuścińskiego, FotopolisStrona internetowa · s. / sygn.: opis cyklu „Furtki”; zapowiedź wystawy
  6. Wikipedia (pl): „Ryszard Kapuściński”, wersja 80717347 z 2026-09-13Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
  7. Kapuscinski and Pinsk, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: początek tekstu; sekcja o Pińsku w twórczości
  8. Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 17, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
  9. Napisy i tabliczki Ścieżki Kapuścińskiego, odczyt ze zdjęć M. Zdybla, 11 listopada 2026Fotografia · s. / sygn.: Cytat o Pińsku
  10. Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 16, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
  11. Ryszard Kapuściński – A Literary Portrait, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja o dzieciństwie
  12. A Report from Pińsk - kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja „Summer 1939”
  13. I Always Sought My Home - I Sought Pinsk (T. Chwagina), kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: cytat z „Imperium”
  14. From Pinsk to the End of the World, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: wspomnienie Kapuścińskiego
  15. Book claims heroic reporter made it up, NZ Herald, 2010Strona internetowa · s. / sygn.: artykuł NZ Herald
  16. Or So I Was Told, Dublin Review of BooksStrona internetowa · s. / sygn.: recenzja Dublin Review of Books
  17. Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego otwarta, naszemiasto.pl, 2010Strona internetowa · s. / sygn.: cytaty z paneli ścieżki

Transkrypcja

Zdjęcia

  • Cytat z „Lapidarium” o Pińsku w chodniku ścieżki, niedaleko domku fińskiego (2026)

    Cytat z „Lapidarium” o Pińsku w chodniku ścieżki, niedaleko domku fińskiego (2026)

    Fot. Marek Zdybelwszelkie prawa zastrzeżone

  • Pińsk, miejsce urodzenia Ryszarda Kapuścińskiego (opis zdjęcia na Commons: „Birthplace”)

    Pińsk, miejsce urodzenia Ryszarda Kapuścińskiego (opis zdjęcia na Commons: „Birthplace”)

    Fot. Kazimier LachnovičCC BY-SA 3.0źródło

Najważniejsze w tym punkcie

Tematyczny

Mapa lokalna

Otwórz na mapie

Następny punkt

Plac zabaw

05:52 · —

Przejdź dalej

W pobliżu

Zobacz więcej

Nic nie jest odtwarzane

Wybierz punkt audio, aby zacząć słuchać

00:00
00:00