Biblioteka Narodowa
Punkt audio z trasy „Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim”
Ścieżka kończy się u stóp Biblioteki Narodowej (al. Niepodległości 213). Ostatnim jej elementem są mosiężne litery na pionowych ściankach stopni: wybrane tytuły książek Ryszarda Kapuścińskiego, zapisane w różnych językach i różnymi alfabetami; w listopadzie 2026 nadal były na miejscu. Na zdjęciu z 2012 roku informacja przy schodach mówiła o przekładach na ponad 30 języków; w 2016 roku było ich 39. Ścieżkę otwarto oficjalnie w czwartek 24 czerwca 2010 roku w gmachu biblioteki. Gości powitał dyrektor Tomasz Makowski, była wśród nich żona pisarza Alicja Kapuścińska. Konkurs na projekt ogłoszono wcześniej, na finisażu wystawy „Twarze-furtki. Fotografie” w Bibliotece Narodowej. „Podróże z Herodotem” (2004) to książka autobiograficzna, w której Kapuściński zestawia swoje podróże po Azji i Afryce z wędrówkami Herodota, uważanego przez niego za pierwszego reportera. Z niej pochodzi zdanie z panelu ścieżki: „Człowiek jest kulturą”. Kapuściński pisał też wiersze: tomy „Notes” (1986) i „Prawa natury” (2006); dwujęzyczne „Wiersze zebrane” wydano w 80. rocznicę jego urodzin i 5. rocznicę śmierci. Zebrał ponad 40 nagród i wyróżnień. Nagrodę Księcia Asturii źródła datują różnie: na 2003 albo 2006 rok. Często wymieniano go jako kandydata do literackiej Nagrody Nobla; nie dostał jej. Zmarł 23 stycznia 2007 roku w wieku 74 lat. Pochowano go na Powązkach Wojskowych; mimo chłodu i deszczu żegnało go kilkaset osób. Od 2010 roku przyznawana jest ustanowiona przez Radę Warszawy Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego za najlepsze książki reporterskie. Na otwarciu Alicja Kapuścińska mówiła, że podróżnik został upamiętniony „nie tablicą, nie patronatem ulicy, a właśnie ścieżką”. Jeśli wejście będzie zamknięte, schody z tytułami i tak zobaczysz. To koniec trasy. Można wrócić parkiem.
Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego na Polu Mokotowskim
Punkt 9 z 9 · 82 min cała trasa
O tym miejscu
Ścieżka kończy się u stóp Biblioteki Narodowej (al. Niepodległości 213). Ostatnim jej elementem są mosiężne litery na pionowych ściankach stopni: wybrane tytuły książek Ryszarda Kapuścińskiego, zapisane w różnych językach i różnymi alfabetami; w listopadzie 2026 nadal były na miejscu. Na zdjęciu z 2012 roku informacja przy schodach mówiła o przekładach na ponad 30 języków; w 2016 roku było ich 39.
Ścieżkę otwarto oficjalnie w czwartek 24 czerwca 2010 roku w gmachu biblioteki. Gości powitał dyrektor Tomasz Makowski, była wśród nich żona pisarza Alicja Kapuścińska. Konkurs na projekt ogłoszono wcześniej, na finisażu wystawy „Twarze-furtki. Fotografie” w Bibliotece Narodowej.
„Podróże z Herodotem” (2004) to książka autobiograficzna, w której Kapuściński zestawia swoje podróże po Azji i Afryce z wędrówkami Herodota, uważanego przez niego za pierwszego reportera. Z niej pochodzi zdanie z panelu ścieżki: „Człowiek jest kulturą”. Kapuściński pisał też wiersze: tomy „Notes” (1986) i „Prawa natury” (2006); dwujęzyczne „Wiersze zebrane” wydano w 80. rocznicę jego urodzin i 5. rocznicę śmierci.
Zebrał ponad 40 nagród i wyróżnień. Nagrodę Księcia Asturii źródła datują różnie: na 2003 albo 2006 rok. Często wymieniano go jako kandydata do literackiej Nagrody Nobla; nie dostał jej.
Zmarł 23 stycznia 2007 roku w wieku 74 lat. Pochowano go na Powązkach Wojskowych; mimo chłodu i deszczu żegnało go kilkaset osób. Od 2010 roku przyznawana jest ustanowiona przez Radę Warszawy Nagroda im. Ryszarda Kapuścińskiego za najlepsze książki reporterskie.
Na otwarciu Alicja Kapuścińska mówiła, że podróżnik został upamiętniony „nie tablicą, nie patronatem ulicy, a właśnie ścieżką”.
Jeśli wejście będzie zamknięte, schody z tytułami i tak zobaczysz. To koniec trasy. Można wrócić parkiem.
Źródła
- Wikipedia (pl): „Biblioteka Narodowa (Warszawa)”, wersja 79929846 z 2026-06-04Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
- Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 26, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
- Ścieżka Kapuścińskiego otwarta - Aktualności - Biblioteka NarodowaStrona internetowa · s. / sygn.: treść aktualności
- Napisy i tabliczki Ścieżki Kapuścińskiego, odczyt ze zdjęć M. Zdybla, 11 listopada 2026Fotografia · s. / sygn.: Schody Biblioteki Narodowej
- Karta terenowa autora, przejścia trasy 8 i 11 listopada 2026, M. ZdybelInne · s. / sygn.: Punkt 9
- Nagrody dla tłumaczy książek Kapuścińskiego, Gazeta PrawnaStrona internetowa · s. / sygn.: akapit końcowy
- Otwarto "Ścieżkę Kapuścińskiego" | dzieje.pl - Historia PolskiStrona internetowa · s. / sygn.: depesza PAP
- Warszawa: powstanie „Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego” – WprostStrona internetowa · s. / sygn.: treść notatki
- Wikipedia (pl): „Podróże z Herodotem”, wersja 79606577 z 2026-04-23Strona internetowa · s. / sygn.: wstęp
- Travels with Herodotus, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja Herodotus and Reportage; About the Book
- Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 06, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
- Notes, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: opis Notes
- Wikipedia (pl): „Ryszard Kapuściński”, wersja 80717347 z 2026-09-13Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Publikacje; Życiorys; sekcja Upamiętnienie
- dzieje.pl (PAP) — Kapuściński (węzeł 32846)Strona internetowa · s. / sygn.: depesza PAP; depesza PAP o promocji Wierszy zebranych
- Wikipedia (en): „Ryszard Kapuściński”, wersja 1376389378 z 2026-09-23Strona internetowa · s. / sygn.: sekcja Reception; sekcja Works
- Timeline Kapuscinski.info (EN)Strona internetowa · s. / sygn.: oś czasu, 2006
- Polish writer Ryszard Kapuściński dies, kapuscinski.info (press 2007)Strona internetowa · s. / sygn.: depesza AP
- Pogrzeb Ryszarda Kapuścińskiego, Wprost, 2007Strona internetowa · s. / sygn.: relacja z pogrzebu
- Journalism as literature, The Hans India 2015Strona internetowa · s. / sygn.: akapit o początkach kariery
- The Other (Ten Inny), kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: About the Book
- Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 21, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
- Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 22, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
- Interview by Bill Buford (Granta), kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: wywiad Bill Buford, Granta 1987
- Ryszard Kapuscinski: A Life reviewed by FT, Telegraph, Irish Times, Verso blogStrona internetowa · s. / sygn.: omówienie recenzji FT
- Jolanta Dyr, fot. Ścieżki Kapuścińskiego nr 25, Wikimedia Commons, 2012, CC BY-SA 3.0Fotografia · s. / sygn.: opis pliku na Wikimedia Commons
Transkrypcja
Stoisz u stóp schodów Biblioteki Narodowej. Spójrz na pionowe ścianki stopni. Mosiężne litery układają się w tytuły książek Ryszarda Kapuścińskiego. Zapisano je w różnych językach i różnymi alfabetami. Przeczytasz tu na przykład „Nog een dag”, „Na dvoře Šáha Šáhů” i „Împăratul”, a jeden zapisany chyba greckimi literami. Gdy sprawdzaliśmy trasę w listopadzie dwa tysiące dwudziestego szóstego roku, tytuły wciąż tu były. To ostatni element ścieżki, którą dziś szedłeś.
Jeśli wejście będzie zamknięte, schody z tytułami i tak zobaczysz.
Po takim spacerze należą ci się schody, które najpierw się czyta, a dopiero potem pokonuje.
Na zdjęciu z dwa tysiące dwunastego roku informacja przy schodach mówiła, że jego książki przełożono na ponad trzydzieści języków. To jeden z najczęściej tłumaczonych polskich pisarzy.
To tutaj, w gmachu biblioteki, dwudziestego czwartego czerwca dwa tysiące dziesiątego roku oficjalnie otwarto ścieżkę. Gości powitał dyrektor biblioteki Tomasz Makowski. Była wśród nich żona pisarza, Alicja Kapuścińska. W tych samych murach wisiała wcześniej wystawa jego fotografii „Twarze-furtki”, a na jej zakończeniu ogłoszono konkurs na projekt ścieżki.
Pamiętasz „Dzieje” Herodota, które podobno dostał przed wyjazdem do Indii? W dwa tysiące czwartym roku Kapuściński wydał książkę „Podróże z Herodotem”. To autobiografia. Zestawia w niej swoje podróże po Azji i Afryce z wędrówkami starożytnego kronikarza, którego uważał za pierwszego reportera w historii. Z tej książki pochodzi krótkie zdanie z jednego z paneli: „Człowiek jest kulturą”.
Dwa lata później ukazał się „Ten Inny”, zbiór wykładów wygłoszonych w Wiedniu, Grazu i Krakowie. Kapuściński opisuje w nim trzy postawy wobec obcego: wojnę, odgrodzenie się murem albo dialog i zrozumienie. Sam opowiadał się za trzecią.
Reporter miał też drugą twarz. Pisał wiersze. Pierwszy tomik, „Notes”, wydał w tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym szóstym roku, drugi, „Prawa natury”, w dwa tysiące szóstym. Z „Praw natury” pochodzą dwa panele tej ścieżki. Jeden pyta: „Może to największe wypowiada się milczeniem? Jak kosmos?”. Drugi mówi, że poezja to świątynia, w której chłodzie umysł zaczyna się żarzyć.
Jarosław Mikołajewski, z którym rozmawiał o poezji, wspominał, że sam pisał wiersze rzadko, ale czytał je codziennie. Z każdej podróży przywoził nowe tomiki. Kapuściński mówił mu, że poeci jako jedyni czuwają nad samym słowem. Szwedzkiemu tłumaczowi, Andersowi Bodegårdowi, miał podobno prywatnie wyznać, że poezja to jego główna tożsamość. To relacja z drugiej ręki. W osiemdziesiątą rocznicę jego urodzin i piątą rocznicę śmierci ukazały się dwujęzyczne „Wiersze zebrane”.
Czytelnicy w Polsce traktowali go wyjątkowo. W rozmowie z Billem Bufordem dla „Granty” opowiadał o spotkaniu autorskim w miasteczku pod Warszawą. Przyjechał pół godziny przed czasem, a do sali już nie dało się wejść. Kiedy wreszcie przecisnął się do mównicy, z koszuli poodpadały mu wszystkie guziki, a okulary zgubił. Czytać zaczął około wpół do szóstej.
Zebrał ponad czterdzieści nagród i wyróżnień. Przy jednej z nich, Nagrodzie Księcia Asturii, źródła podają różne lata: dwa tysiące trzeci albo dwa tysiące szósty. Latami wymieniano go jako kandydata do literackiej Nagrody Nobla. Nie dostał jej. Peter Englund, członek gremium, które przyznaje Nagrodę Nobla, napisał, że był bardzo blisko.
Ryszard Kapuściński zmarł w Warszawie dwudziestego trzeciego stycznia dwa tysiące siódmego roku. Miał siedemdziesiąt cztery lata. Pisały o nim na pierwszych stronach największe gazety świata, między innymi „New York Times”, „Le Monde” i „El País”. Parlament uczcił go minutą ciszy. Nazywano go „tłumaczem świata” i „Herodotem naszych czasów”.
Pochowano go na Powązkach Wojskowych. Mimo chłodu i deszczu żegnało go kilkaset osób. Maciej Wierzyński mówił nad grobem, że zmarły był dowodem, iż nawet w „marnym fachu” można być wielkim artystą i porządnym człowiekiem. Jacek Bocheński przypomniał, że jego wzorem był Herodot i że pytał jak dziecko.
W dwa tysiące dziesiątym roku Rada Warszawy ustanowiła Nagrodę imienia Ryszarda Kapuścińskiego. Przyznaje się ją za najlepsze książki reporterskie.
Na otwarciu ścieżki Alicja Kapuścińska mówiła, że jest coś bardzo poruszającego w tym, że podróżnik został upamiętniony „nie tablicą, nie patronatem ulicy, a właśnie ścieżką”.
Przeszedłeś ją dziś całą. Na pożegnanie zostawiam cię z aforyzmem z „Lapidarium”, który stoi na tej ścieżce: „Wiele rzeczy zaczynamy rozumieć późno, jeszcze więcej — bardzo późno, najwięcej zbyt późno”.
To koniec spaceru. Jeśli masz ochotę, wróć spokojnie parkiem. Dziękuję, że szedłeś ze mną.
Zdjęcia
Tytuły książek Kapuścińskiego na stopniach schodów Biblioteki Narodowej (2026)
Tytuły książek Kapuścińskiego na stopniach schodów Biblioteki Narodowej (2026)
Fot. Marek Zdybelwszelkie prawa zastrzeżone
Tytuły książek Kapuścińskiego na stopniach schodów Biblioteki Narodowej (2012)
Tytuły książek Kapuścińskiego na stopniach schodów Biblioteki Narodowej (2012)
Fot. Jolanta DyrCC BY-SA 3.0źródło
Panel z aforyzmem z „Lapidarium”: „Wiele rzeczy zaczynamy rozumieć późno…” (2012)
Panel z aforyzmem z „Lapidarium”: „Wiele rzeczy zaczynamy rozumieć późno…” (2012)
Fot. Jolanta DyrCC BY-SA 3.0źródło
Gmach Biblioteki Narodowej od strony parku (2026)
Gmach Biblioteki Narodowej od strony parku (2026)
Fot. Marek Zdybelwszelkie prawa zastrzeżone