Stacja 9: Uśmiech
Punkt audio z trasy „Ścieżka Kapuścińskiego: 14 stacji”
Stacja 9 to betonowo-drewniana ławka przy stawie: napisy biegną po betonowych belkach, między nimi leżą drewniane listwy. Napis: „Uśmiech jest potrzebą życia — człowiek, który się do nas uśmiecha, dodaje nam sił i optymizmu, wzmacnia nasze poczucie bezpieczeństwa.” Obok wersja angielska („A smile is a necessity of life…”) i podpis: R. Kapuściński „Lapidarium VI”. Karta PTTK pyta tu: „Co wzmacnia w nas człowiek, który się do nas uśmiecha?” Alicja Mielczarek urodziła się 4 marca 1933 roku, dokładnie rok po przyszłym mężu. Poznali się jako studenci historii na Uniwersytecie Warszawskim. Ona szybko przeszła na medycynę, została pediatrą i do emerytury pracowała w Klinice Dziecięcej Akademii Medycznej, gdzie zrobiła doktorat. Pobrali się w 1952 roku, rok później urodziła się ich córka. Małżeństwo trwało ponad pół wieku, do śmierci pisarza w 2007 roku, z długimi wyjazdami i miesiącami rozłąki. Gdy Kapuściński ciężko zachorował w Afryce, na odsiecz do Tanganiki wysłano Alicję, lekarkę. Od końca lat 80. Kapuścińscy mieszkali w Kolonii Staszica przy Polu Mokotowskim; inne źródła podają rok 1980 albo lata 90. Według Alicji podczas porannego spaceru mąż ustalał, co danego dnia napisze. Współpracowała merytorycznie przy projekcie ścieżki, a na otwarciu powiedziała: „Rysiek byłby zachwycony”. Dalej: ok. 80 m na północ-północny wschód, żwirową alejką obok kamiennej rzeźby dwóch postaci, do pięciu słupków ze szkła: od strony alejki jasnych, z dużym napisem o fotografii, z drugiej strony ciemnych, ze zdjęciami (stacja 10).
Ścieżka Kapuścińskiego: 14 stacji
Punkt 9 z 14 · 89 min cała trasa
Następny punkt: Stacja 10: Fotografia
O tym miejscu
Stacja 9 to betonowo-drewniana ławka przy stawie: napisy biegną po betonowych belkach, między nimi leżą drewniane listwy. Napis: „Uśmiech jest potrzebą życia — człowiek, który się do nas uśmiecha, dodaje nam sił i optymizmu, wzmacnia nasze poczucie bezpieczeństwa.” Obok wersja angielska („A smile is a necessity of life…”) i podpis: R. Kapuściński „Lapidarium VI”. Karta PTTK pyta tu: „Co wzmacnia w nas człowiek, który się do nas uśmiecha?”
Alicja Mielczarek urodziła się 4 marca 1933 roku, dokładnie rok po przyszłym mężu. Poznali się jako studenci historii na Uniwersytecie Warszawskim. Ona szybko przeszła na medycynę, została pediatrą i do emerytury pracowała w Klinice Dziecięcej Akademii Medycznej, gdzie zrobiła doktorat. Pobrali się w 1952 roku, rok później urodziła się ich córka. Małżeństwo trwało ponad pół wieku, do śmierci pisarza w 2007 roku, z długimi wyjazdami i miesiącami rozłąki. Gdy Kapuściński ciężko zachorował w Afryce, na odsiecz do Tanganiki wysłano Alicję, lekarkę.
Od końca lat 80. Kapuścińscy mieszkali w Kolonii Staszica przy Polu Mokotowskim; inne źródła podają rok 1980 albo lata 90. Według Alicji podczas porannego spaceru mąż ustalał, co danego dnia napisze. Współpracowała merytorycznie przy projekcie ścieżki, a na otwarciu powiedziała: „Rysiek byłby zachwycony”.
Dalej: ok. 80 m na północ-północny wschód, żwirową alejką obok kamiennej rzeźby dwóch postaci, do pięciu słupków ze szkła: od strony alejki jasnych, z dużym napisem o fotografii, z drugiej strony ciemnych, ze zdjęciami (stacja 10).
Źródła
- Napis na ławce stacji 9 i tabliczka adresowa domku przy Leszowej, odczyt ze zdjęć M. Zdybla, 8 listopada 2026Fotografia · s. / sygn.: Ławka; Ławka, napis po polsku; Ławka, podpis; Ławka, napis po angielsku
- PTTK, Turystyczno-Rekreacyjna Impreza na Orientację 15/W/16 „Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego”, oprac. Sławomir Otap, aktualność wrzesień 2016Mapa · s. / sygn.: PK 9, tytuł punktu i pytanie kontrolne; PK 8, tytuł punktu i pytanie kontrolne
- Alicja Kapuścińska Has Died, kapuscinski.info, 2022Strona internetowa · s. / sygn.: nekrolog 2022; nekrolog Alicji Kapuścińskiej, kapuscinski.info 2022
- Pogrzeb Alicji Kapuścińskiej, Super Express, 2022Strona internetowa · s. / sygn.: artykuł o pogrzebie 2022
- Wikipedia (pl): „Ryszard Kapuściński”, wersja 80717347 z 2026-09-13Strona internetowa · s. / sygn.: Wikipedia pl, sekcja Życie prywatne
- Ryszard Kapuściński — family, wife, daughter, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja Wife
- dzieje.pl, PAP, Kapuscinski i teleksStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja o pracy w PAP
- Domki fińskie na Polu Mokotowskim, UM Warszawa (zabytki)Strona internetowa · s. / sygn.: akapit o domku fińskim; akapit o Prokuratorskiej
- Twarze - furtki. Fotografie Ryszarda Kapuścińskiego, FotopolisStrona internetowa · s. / sygn.: opis cyklu „Furtki”
- Otwarto "Ścieżkę Kapuścińskiego" | dzieje.pl - Historia PolskiStrona internetowa · s. / sygn.: wypowiedź Alicji Kapuścińskiej; depesza PAP
- Między wierszami, Sztuka architekturyStrona internetowa · s. / sygn.: matryczka
- Ścieżka Ryszarda Kapuścińskiego otwarta, naszemiasto.pl, 2010Strona internetowa · s. / sygn.: wypowiedź Alicji Kapuścińskiej; akapit o trasie
- Lapidarium, kapuscinski.infoStrona internetowa · s. / sygn.: sekcja About the Book
- Napisy i położenie stacji ścieżki, zdjęcia z 14 listopada 2026, fot. M. Zdybel (odczyt)Fotografia · s. / sygn.: odczyt zdjęć z 14.11.2026, Stacja 8, Napis, płyta 2
- Spacer ścieżką Kapuścińskiego - KulturaStrona internetowa · s. / sygn.: akapit o rytmie dnia
- Spacer poranny, katalog MBP Tychy (opis bibliograficzny)Strona internetowa · s. / sygn.: opis bibliograficzny; opis bibliograficzny, wydawca; opis bibliograficzny, rok wydania; opis bibliograficzny, seria
- Ścieżka Kapuścińskiego otwarta - Aktualności - Biblioteka NarodowaStrona internetowa · s. / sygn.: akapit o uroczystości
Transkrypcja
Jesteś przy stacji dziewiątej. Tym razem nie musisz stać. To ławka przy stawie, betonowo-drewniana. Po betonowych belkach biegną napisy, a między nimi leżą drewniane listwy. Usiądź, jeśli chcesz. Ta opowieść potrwa kilka minut.
Przeczytaj napis na belkach. Brzmi tak: „Uśmiech jest potrzebą życia — człowiek, który się do nas uśmiecha, dodaje nam sił i optymizmu, wzmacnia nasze poczucie bezpieczeństwa.” Pod spodem jest to samo po angielsku. I podpis: Kapuściński, „Lapidarium szóste”.
„Lapidarium” to cykl, w którym Kapuściński zbierał to, co nie weszło do wielkich książek. Aforyzmy, zasłyszane rozmowy, cytaty z lektur, refleksje z podróży. Z szóstego tomu pochodzi też zdanie z płyt poprzedniej stacji, o bliskości drugiego człowieka, która wzmacnia. Ławka mówi podobnie, tylko z uśmiechem.
Karta PTTK zadaje przy tej stacji pytanie: co wzmacnia w nas człowiek, który się do nas uśmiecha? Sama stacja nazywa się w tej karcie „Lapidarium szóste — Uśmiech jest potrzebą życia”. Odpowiedź na pytanie masz więc na ławce. Ja opowiem o kimś, kto wspierał samego Kapuścińskiego przez ponad pół wieku. O jego żonie, Alicji.
Jeśli już się uśmiechasz, stacja działa. Jeśli nie, narrator ma jeszcze kilka minut.
Zacznijmy od daty, którą łatwo zapamiętać. Ryszard Kapuściński urodził się czwartego marca. Alicja Mielczarek urodziła się dokładnie rok po nim. Też czwartego marca. Ten sam dzień w kalendarzu, tylko rok różnicy.
Poznali się na Uniwersytecie Warszawskim, jako studenci historii. Według jednej z gazet pierwszy raz spotkali się w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym pierwszym roku. Alicja dość szybko przeniosła się na medycynę, do Akademii Medycznej. Została lekarką, pediatrą. Pracowała w Klinice Dziecięcej Akademii Medycznej. Tam zrobiła doktorat i tam pracowała aż do emerytury.
Pobrali się w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym drugim roku. Rok później urodziła się ich córka. Małżeństwo trwało ponad pół wieku, aż do śmierci pisarza w dwa tysiące siódmym roku. Nie było to małżeństwo zwyczajne. Zawód reportera oznaczał długie wyjazdy i miesiące rozłąki.
Czasem rozłąka kończyła się nagle. W Afryce Kapuściński ciężko zachorował. Ukrywał przed swoją agencją, że odnowiła mu się gruźlica z czasów wojny. Bał się, że odwołają go do Warszawy. Leczył się w bezpłatnej przychodni dla miejscowych, żeby nie wysyłać do Warszawy rachunków z płatnego szpitala. Wiadomość i tak dotarła do redakcji. Na odsiecz do Tanganiki wysłano wtedy Alicję. Z zawodu lekarkę. Udało jej się umieścić męża na jakiś czas w szpitalu.
Wróćmy tutaj, nad staw. Od końca lat osiemdziesiątych Kapuścińscy mieszkali w Kolonii Staszica, tuż obok Pola Mokotowskiego. Od kiedy dokładnie, nie wiadomo. Źródła podają różne daty przeprowadzki. Jedno mówi o tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym roku, inne o latach dziewięćdziesiątych.
Na spacer po Polu wychodził niemal zawsze, kiedy był w Warszawie. Alicja opowiadała, że podczas porannego spaceru mąż ustalał sam ze sobą, co danego dnia napisze. Mówiła też, że ta trasa była dla niego czymś magicznym, inspirującym. Tak więc ścieżka, przy której siedzisz, miała pośrednio wpływ na jego książki. Gdy jego esej „Spacer poranny” wyszedł jako osobna książka, posłowie napisała właśnie Alicja.
Kiedy powstawała ta ścieżka, Alicja Kapuścińska współpracowała przy projekcie merytorycznie. Na otwarcie przyszła z córką. Powiedziała wtedy, że jest coś bardzo poruszającego w tym, że podróżnik został upamiętniony „nie tablicą, nie patronatem ulicy, a właśnie ścieżką”. I dodała krócej: „Rysiek byłby zachwycony”.
Alicja postawiła projektantom jeszcze jeden wymóg. Belki z cytatami ustawiono tak, żeby nie tworzyły naturalnej ścieżki i żeby nikt po nich nie deptał. Pamiętaj o tym przy kolejnych stacjach.
Posiedź jeszcze chwilę, jeśli masz czas. Potem wstań i idź około osiemdziesięciu metrów na północ, z lekkim odchyleniem na wschód. Przy żwirowej alejce miniesz kamienną rzeźbę dwóch wysokich, smukłych postaci. Szukaj pięciu słupków ze szkła. Od strony alejki są jasne, z dużym napisem o fotografii. Z drugiej strony są ciemne, ze zdjęciami. To stacja dziesiąta. Dojście zajmie nieco ponad minutę.
Zdjęcia
Ławka, stacja 9 ścieżki (2026)
Ławka, stacja 9 ścieżki (2026)
Fot. Marek Zdybelwszelkie prawa zastrzeżone
Początek napisu na ławce (2026)
Początek napisu na ławce (2026)
Fot. Marek Zdybelwszelkie prawa zastrzeżone
Koniec napisu z podpisem „Lapidarium VI” (2026)
Koniec napisu z podpisem „Lapidarium VI” (2026)
Fot. Marek Zdybelwszelkie prawa zastrzeżone
Zdjęcia z trasy
Z tego miejsca (14)
Najważniejsze w tym punkcie
Mapa lokalna
Otwórz na mapieNastępny punkt
